Провой кундем шочмо сылнымутлан, наукылан, культур ден искусствылан шагал огыл чапланыше рвезе ден ӱдырым ончен куштен. Чакмарий велне илыше-влак шке шочшышт дене поснак кугешнен илат. Вет изи Маламас ялыште шочшо кум изак-шоляк Ятмановмыт ты кундемлан кугу чапым конденыт, марий сылнымут аланым кумдаҥдаш чот тыршеныт. Нуным шарныме лӱмеш кум писательын шочмо сурт пырдыжеш шарныктыш оҥамат пижыктыме. Лач ты шарныме вер гыч тӱҥале кум изак-шоляк гыч эн кугужо – Сергей Степанович Мичурин-Ятманын шочмыжлан 115 ий темме лӱмеш лукмо книгажлан презентаций. Вара кугу пайрем Чакмарий кыдалаш школыш кусныш.

Независимая газета 19.09.2019 00:01:00

На перекрестках сюжетов и откровений, территорий и народов

Княз Гочаг

Вячеслав Ар-Серги. Перекрестки: Рассказы, киноповесть и эссе.– Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2019 – 245 с.

В своей новой книге короткой прозы на русском языке Вячеслав Ар-Серги, один из ведущих мастеров современной национальной литературы нашей страны, остается верным своей издавна принятой теме. Это задушевная беседа с читателем, где обо всем говорится «как перед богом», откровенно, непротокольно, без ненужной рисовки, а по зову искренней и светлой души, не терпящей одиночества без другой близкой души. Так беседуют, наверное, и старинные соседи после хорошего трудового дня, присевшие у калитки, чтобы перемолвиться друг с другом словом доверительным – в легких сумерках, когда заботы уходящего дня уже позади, а заботы дня другого еще не подоспели…

16 сентябрьыште "Ончыко" журналын тӱҥ редакторжо И.Попов да редактор Б.Шамиев Марий кугыжаныш университетыште 1-ше курсышто тунемше марий филолог-влак дене вашлийыныт. Журналын историйже, кызытсе паша радамже дене палдареныт, студент-влакын йодышыштлан вашештеныт. Ӱдыр-рвезе-влаклан ты вашлиймаш пайдале лиеш манын ӱшанен кодына.

21-25 августышто Румынийыс, Клуж Напока олаште Финн-угор писатель-влакын ХV тӱнямбал конгрессышт эртаралте. Тиде олам эше вес семынже Коложвар маныт. Ондак сылнымутчо-влак финн-угор калык-влакын илыме тӱп мландыштышт погыненыт ыле гын, ты гана венгр калык диаспоран илыме мландыштышт, Трансильваний манме кундемыште, сылнымутчо-шамыч чумыргеныт. Трансильваний манмыже «чодыра шеҥгелне» манмым ончыкта. Тушто утларакшым румын калык коклаште 1 миллионат 500 тӱжем наре венгр ила. Коложвар ола Йошкар-Ола дене таҥастарымаште кугужак огыл, 320 тӱжем еҥ ила, но ийготшо дене кугурак. 

Марий Эл Республикын районлаштыже туныктышо-влакын августысо конференцийышт эртен. Тунемше ончыкылык тукымым шуарен куштымаште чулымын тыршыше пашаеҥ-влак эртыше ий мучко могай паша саска дене куандарымышт нерген каласкалат, ончыкыжым мом ышташ шонымышт дене палдарат. Ты кӱлешан вашлиймашке книгам савыктыме, журналлам лукмо дене палдарыме шот дене «Марий книга издательстве» савыктыш пӧрт кугыжаныш унитарный казна предприятийын коллектившат миен.

Марий сылнымутым вияҥдымашке кугу надырым пыштымыштлан да «Марий книга издательстве» савыктыш пӧрт дене пеҥгыде кылым кучымыштлан «Марий Эл телерадион» икмыняр пашаеҥжылан: С.Г.Таловалан, В.В.Матвеевлан, М.В.Глушковалан, В.В.Аптулаевлан, В.В.Гороховалан, А.С.Боковалан, Н.В.Ямаевалан — Таумутым кучыктенна.

2019 ий 26 сентябрьыште Йошкар-Олаште Россий писатель ушемын Марий Эл Республикысе региональный пӧлкаже Марий Элысе Тӱвыра, савыктыш да калык-влак кокласе паша шотышто министерстве полшымо дене самырык писатель-влаклан «Сылнымут шыже — 2019» республикысе семинар-совещанийым эртара. Тушто сылнымут деке шӱмаҥше рушла да марла возышо самырык автор-влаклан прозо, поэзий, драматургий дене икмыняр секций пашам ышташ тӱҥалеш. Самырык автор-влакын возымыштым лончылымо пашам Россий писатель ушемын йыжыҥъеҥже-влак, лӱмлӧ писатель ден журналист, республикысе савыктыш-влакын тӱҥ редакторышт вораҥдарат, чумыр сылнымутлан акым, возышо-шамычлан ой-каҥашым пуат. Кажне участниклан сертификат кучыкталтеш, ойыртемалтше-влак диплом дене палемдалтыт.

Марий Эл Республикын 100 ияш лӱмгечыж вашеш «Марий книга издательстве» савыктыш пӧрт икмыняр книга-антологийым савыктен луктын.

Федеральный программе кӱшеш савыктыме «Россий ӱмбалне ӱжара» поэзий да «ӱжаран кугорно» антологийлаш Россий кумдыкышто илыше тӱрлӧ калык гыч писатель-влакын марий йылмыш кусарыме прозо - ойлымаш, легенде, повесть, роман гыч ужаш, лирике шонкалымаш да моло жанр форматым чумырымо. Произведений-влакым лудын, посна калыкын илыш ойыртемжым, тӱвыражым, чон поянлыкшым пален налаш лиеш...

 

Марий Элнан Юлсер кундемже ятыр лӱмлӧ шочшыж дене чаплана. Нунын коклаште поэт да журналист Вадим Илларионоват шке волгыдо вержым налеш. Чаманаш веле перна, тиде уста еҥ ош тӱня гыч пеш вашке каен. Ила гын, тений тудлан кудло ий темеш ыле, а чеверласенже тудо 1995 ий кеҥежым.